Alergia na jad owadów

Uczulenia na jad insektów wcale nie zdarzają się tak rzadko, jak by się mogło wydawać. Radzimy, jak zachować się w sytuacji, kiedy użądli nas owad. Do reakcji uczuleniowej dochodzi najczęściej po użądleniu przez przedstawicieli rodziny osowatych (osa, szerszeń) oraz rodziny pszczół (pszczoła miodna, trzmiel).



Gdzie je znajdziesz?
Pszczołowate budują gniazda na łąkach i tam atakują najczęściej, osowate gniazda mają pod ziemią, na strychach, na drzewach. Szerszeń żyje w opuszczonych dziuplach i atakuje najczęściej w ich pobliżu. Alergia na jad owadów to bardzo silna odpowiedź organizmu na ukąszenie owada, a dokładniej - na substancję białkową zawartą w jego jadzie. Ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej zwiększa się po 30. roku życia. Może być ona miejscowa (bąbel, ból, swędzenie, pieczenie, obrzęk, itp.) lub ogólna (do objawów miejscowych dołącza się wówczas np. katar, wymioty, biegunka, zawroty głowy, duszności, a nawet utrata przytomności). W skrajnych przypadkach dochodzi do wstrząsu anafilaktycznego, czyli nagłej, ostrej reakcji alergicznej, która może prowadzić do śmierci.

Alergia na jad osowatych i pszczołowatych
Jad owadów z grupy osowatych i pszczołowatych jest najczęstszą przyczyną alergii. Uczulonych na nie jest ok. 2% ludności na świecie. Objawy miejscowe, które mogą trwać nawet do 24 godzin, są znane niemal każdemu: ukąszone miejsce bardzo boli, piecze, pojawia się rumień, pokrzywka, obrzęk. Reakcja ogólna to znacznie poważniejsza sprawa.

Mogą pojawić się duszności i obrzęk w różnych miejscach ciała. W natychmiastowej, bardzo ciężkiej reakcji alergicznej, czyli w przypadku wstrząsu anafilaktycznego dochodzi do spadku ciśnienia, sinicy ciała, duszności, utraty przytomności. Stan ten stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Jeśli chory nie otrzyma pomocy na czas, w kilka-kilkanaście minut od ukąszenia udusi się z powodu obrzęku dróg oddechowych.

Leczenie alergii na jad owadów
Immunoterapia. Leczenie alergii na jad owadów to tzw. immunoterapia. Jest to skuteczna i bezbolesna metoda, dająca odporność na okres od roku do pięciu lat. Polega na wstrzykiwaniu w kilkutygodniowych odstępach pod skórę jadu wybranego owada. Każdy pacjent zagrożony poważną ważną ogólną reakcją alergiczną po użądleniu przez osę lub pszczołę powinien udać się do alergologa w celu zakwalifikowania do takiego leczenia, które jest jedyną metodą zapobiegającą wystąpieniu niebezpiecznego dla życia wstrząsu anafilaktycznego.

Leki przeciwwstrząsowe. Alternatywą dla odczulania jest zabezpieczenie się w przygotowany przez lekarza pakiet leków przeciwwstrząsowych, które podaje się natychmiast po użądleniu. Najpierw aplikuje się znajdującą się w autostrzykawce adrenalinę, później leki doustne. Zaraz po przyjęciu ratujących życie leków należy wezwać lekarza.

Jak chronić się przed ukąszeniami owadów?
Jeśli w pobliżu lata owad, nie wykonuj gwałtownych ruchów. Użądlenie jest reakcją obronną owada, który, gdy zachowujesz się niespokojnie, boi się, że go zaatakujesz. Woli więc zrobić to pierwszy. Nie spaceruj boso po trawie - gniazda niektórych gatunków owadów żądlących budowane są w ziemi. Gdy grillujesz lub biwakujesz na świeżym powietrzu, dokładnie przykrywaj jedzenie, a w szczególności soki, napoje, dżemy, owoce i słodycze.

W miejscach zagrożonych częstymi "odwiedzinami" owadów nie używaj intensywnie pachnących kosmetyków. Zakładaj ubrania w stonowanych barwach (uważaj na kolor jasnobrązowy, biały, zielony, żółty i pomarańczowy). Aby przed ukąszeniami uchronić dziecko, stosuj wobec niego te same zasady, co w stosunku do siebie: nie pozwalaj maluchowi chodzić boso, jeść na dworze słodkości i owoców, pić słodkich soczków, ubieraj je w stonowane kolory, nie zostawiaj samego na dworze (zwłaszcza, gdy śpi), nie myj mu główki pachnącymi szamponami, a do płukania jego ubranek nie stosuj intensywnie pachnących płynów. Zastosuj środek odstraszający owady przeznaczony specjalnie dla dzieci.

Naucz też dziecko, jak ma się zachować, gdy w pobliżu zobaczy osę lub pszczołę; wytłumacz, że nie powinno uciekać, lecz spokojnie stać, albo powoli się oddalić. Jeśli dziecko jest uczulone na jad, wszystkie osoby, które się nimzajmują. Powinny być zaopatrzone w zestaw przeciwwstrząsowy.

Warto zaszczepić się przeciw kleszczowemu zapaleniu opon mózgowych, aby bezpiecznie korzystać z uroków natury.

Autor: Katarzyna Dobrowolska
Źródło: Żyj Zdrowo i Aktywnie lipiec 2009

WARTO WIEDZIEĆ
O czym powinniśmy pamiętać podczas wakacyjnych eskapad na łono natury:

• Osoby uczulone na jad owadów osowatych i pszczołowatych w trakcie przebywania w ich sąsiedztwie nie powinny używać intensywnie pachnących kosmetyków i nosić kolorowej, pstrokatej odzieży.
• Trzeba wystrzegać się ubrań w kolorze białym, jasnobrązowym i zielonym.
• Owady unikają osób zażywających witaminę B1. Warto więc systematycznie łykać ją przed urlopem.
• Alergicy obowiązkowo powinni nosić przy sobie ratujący życie zestaw przeciwwstrząsowy.
• Pamiętajmy, że nigdy nie możemy stwierdzić z pewnością, że nie jesteśmy uczuleni na jad os i pszczół; alergia na ich jad nigdy nie ujawnia się podczas pierwszego użądlenia.

SOS przy ukąszeniach

• Wyciągnij żądło podważając je paznokciem. Następnie zdezynfekuj uszkodzone miejsce i przyłóż do niego lód lub ręcznik zmoczony w zimnej wodzie.

• Jeśli użądlenie dotyczy kończyn, powyżej miejsca użądlenia załóż opaskę uciskową.

• Bardzo niebezpieczne jest działanie jadu na śluzówkę jamy ustnej, języka czy przełyku. Gdy dojdzie do ugryzienia tych miejsc, należy natychmiast rozpuścić w ustach jedną łyżeczkę soli kuchennej, która zneutralizuje jad (zabieg trzeba powtórzyć kilkakrotnie) i wezwać lekarza.