Czytaj więcejW ujęciu globalnym antykoncepcja jest sposobem stabilizacji liczby mieszkańców na ziemi. W praktyce - daje ona kobiecie prawo wyboru w jednej z najważniejszych życiowych kwestii. Jak jednak wybrać metodę, która będzie dla nas pod każdym względem najwłaściwsza? W pierwszej kolejności weźmiemy zapewne pod uwagę jej skuteczność, ale nie bez znaczenia są także przeciwwskazania. Metody antykoncepcji najogólniej możemy podzielić na cztery kategorie: antykoncepcję naturalną, chemiczną, mechaniczną oraz hormonalną.
Antykoncepcja naturalna
Jedni zaliczają ją do mało skutecznych metod antykoncepcji, inni nie uznają wcale. Aby ustalić dni płodne kobiety powstały trzy metody, które w inny sposób pomagają ustalić ten czas.
• Metoda rytmu płciowego zakłada regularny 28-dniowy cykl. Stres, intensywne odchudzanie, zła dieta mogą jednak wpłynąć na nieregularność miesiączkowania, co obniży skuteczność metody.
• Metoda Billingsów wydziela dni niepłodne na podstawie obserwacji śluzu szyjki macicy. Gdy jest on szklisty, śliski i rozciąga się w nitkę, oznacza to że nadchodzą płodne dni.
• Bardziej precyzyjna okazuje się metoda termiczna. Określa ją zasada: po wzroście temperatury podstawowej o ok. 0,4⁰C nie może dojść do zapłodnienia. Dni nie płodne identyfikujemy, obserwując wzrost ciepłoty ciała.
Antykoncepcja chemiczna.
Jest najmniej popularna i często nie skuteczna. Opiera się na dwóch metodach. Aby nie dopuścić do zapłodnienia, możemy płukać pochwę płynem plemnikobójczym po stosunku, co w praktyce jest mało skuteczne. Lepsze rezultaty osiąga się, stosując substancje plemnikobójcze w postaci żeli, maści, czopków, aerozoli i tabletek pianotwórczych. Nawet wówczas jednak antykoncepcja chemiczna powinna być stosowana jedynie pomocniczo wraz z inną, skuteczniejszą metodą.
Antykoncepcja mechaniczna
Prezerwatywa ma stosunkowo wysoką skuteczność. Jest jedyną metodą, która chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Dzięki prezerwatywie możemy uniknąć zakażenia wirusem HIV, kiłą, rzeżączką i innymi chorobami wenerycznymi. Nie chroni jednak przed brodawczakiem na rządów płciowych, który roznosi się przez kontakt ciało - ciało.
Dla kobiet przeznaczone są błony pochwowe i kapturki na szyjkowe. To gumowe miseczki, którymi zakrywamy część pochwową szyjki macicy. Skuteczność jest porównywalna z efektywnością prezerwatyw. Dosyć wygodną metodą są wkładki wewnątrz maciczne, jednak ich stosowanie może okazać się niebezpieczne. Ginekolog umieszcza w jamie macicy wkładkę z plastiku i miedzi, która unieruchamia zdążające do komórki jajowej plemniki.
Wkładka zmienia wyściółkę macicy, przez co uniemożliwia przyjęcie zapłodnionego jaja. Jej zaletą jest natomiast to, że może być stosowana przez kobiety karmiące piersią.
Antykoncepcja hormonalna
Fizjologowie wyróżniają w życiu kobiety dwa stany niepłodności: menopauzę i ciążę. Antykoncepcja hormonalna oszukuje organizm, powodując złudzenie któregoś z nich. Pseudo menopauzę wywołuje antykoncepcja bez estrogenów. Wytwarza się wówczas gęsty, lepki śluz szyjkowy, który utrudnia wnikanie plemników. Dodatkowo osłabia się perystaltyka jajowodów.
Wśród metod bez estrogenu rozróżniamy trzy środki: zastrzyki hormonalne, tabletki jednoskładnikowe i kapsułki podskórne. Zastrzyki hormonalne przyjmuje się raz na 12 tygodni. Mogą łagodzić bolesne miesiączki i objawy napięcia przedmiesiączkowego. Największą wadą jest ich słaba odwracalność: płodność powraca po 18 miesiącach. W pierwszych dniach od podania zastrzyku mogą wystąpić zmiany skórne, tkliwość piersi, zwiększenie masy ciała, ale w ciągu następnych miesięcy męczące mogą się również okazać krwawienia z pochwy albo zanik miesiączkowania.
• Tabletka jednoskładnikowa jest równie skuteczna co zastrzyk. Wymaga jednak codziennego przyjmowania o tej samej porze. Niestety stosowanie jej może powodować trądzik, bóle głowy, tkliwość piersi, a przede wszystkim depresje i - paradoksalnie - osłabienie libido.
• Implanty podskórne polegają na wszczepieniu sześciu miękkich kapsułek, które powoli uwalniają małe dawki progestagenu. Jajeczkowanie zostaje wstrzymane, a śluz w szyjce macicy zagęszcza się. Jednorazowa aplikacja działa przez 5 lat. Konieczne jest wszczepianie implantu w warunkach ambulatoryjnych. Niestety i ta metoda ma swoje wady: możliwe są wymioty, nieregularne miesiączki.
Antykoncepcja pseudo ciążowa łączy estrogen i progestagen. Wywołuje przejście jajników w stan spoczynku przez zatrzymanie owulacji. Wśród dostępnych środków są tabletki dwuskładnikowe, plaster i krążek antykoncepcyjny.
• Tabletki występują w dwóch formach. Istnieją preparaty jednofazowe, których każda tabletka zawiera stałe ilości estrogenu i progestagenu, ale dostępne są także preparaty trójfazowe. Nie wątpliwą zaletą tej metody jest odwracalność. Dzięki tabletkom miesiączki są mniej obfite, krócej trwają i eliminują bóle. Niestety tabletki dwuskładnikowe mają jednak negatywny wpływ na krzepnięcie krwi.
Dodatkowo zwiększają ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy.
• Plaster antykoncepcyjny to samo przylepny preparat, z którego uwalniają się hormony. Estrogen i progestagen wchłaniane są przez skórę. Można go przykleić na pośladku, udzie, brzuchu, górnej części tułowia. Zmieniamy go raz w tygodniu. Największą wadą tej metody jest widoczność i możliwość odklejenia się plastra.
• Elastyczny, bezbarwny krążek to nowość. Średnica zewnętrzna pierścienia wynosi 54 mm, przekrój tylko 4 mm. Składa się on z membrany i rdzenia nasyconego hormonami. Umieszczamy go w pochwie po zakończeniu miesiączki. Zdecydowanie najnowocześniejszym rozwiązaniem w antykoncepcji hormonalnej jest nisko dawkowa tabletka z drospirenonem.
Nowy, przełomowy schemat jej przyjmowania to 24+4. W praktyce oznacza to, że przez 24 dni przyjmujemy tabletki zawierające hormony, zaś przez kolejne 4 dni - bez hormonów. Takie rozwiązanie minimalizuje ryzyko zapomnienia o przyjęciu tabletki. Jeśli jednak zapomnimy o tabletce, skuteczność metody nie obniży się. Nastąpi to dopiero po opuszczeniu trzech dawek.
Innowacyjna formuła przyjmowania tabletek gwarantuje bardzo wysoką skuteczność. Silniej hamują owulację, redukują obrzęki i uczucie opuchnięcia, jakiego doświadczamy przed miesiączką. Przyjmowanie tabletek 24+4 wpływa korzystnie na cerę i ogólne samopoczucie. Trzeba wspomnieć też o antykoncepcji doraźnej, stosowanej po stosunku. Sięgamy po nią w trudnych sytuacjach, ta kich jak pęknięcie prezerwatywy, gwałt, czy też od mowa stosowania antykoncepcji przez jednego z partnerów.
Ważne
Przejdźmy do liczb:
Każdej doby na świecie dochodzi do 100 milionów stosunków płciowych.
Ich konsekwencją jest 1 milion ciąż. Wśród nich jest aż 500 tysięcy nieplanowanych. 250 tysięcy to ciąże niechciane. 50 tysięcy zapłodnień ulega samoistnemu poronieniu. 25 tysięcy kobiet decyduje się na aborcję, 500 umiera w wyniku komplikacji po aborcyjnych.
Pamiętaj
Antykoncepcja musi pasować do ciebie jak dobrze skrojona sukienka.
Zanim wybierzesz - dowiedz się, co jest właściwe dla każdej metody:
• Antykoncepcja naturalna jest najskuteczniejsza, kiedy połączymy metodę termiczną z objawową. Wymaga okresowej wstrzemięźliwości. Pomocny jest komputer cyklu, który ułatwia samoobserwację.
• Antykoncepcja chemiczna ma niską skuteczność, więc powinna być stosowana jako metoda wspomagająca. Całkowicie odwracalna, choć może wywoływać podrażnienia.
• Metody mechaniczne mają wysoką skuteczność, choć mogą być niebezpieczne (wkładka wewnątrzmaciczna zwiększa ryzyko ciąży pozamacicznej). Prezerwatywa natomiast chroni przed chorobami wenerycznymi (poza brodawczakiem).
• Antykoncepcja hormonalna to najskuteczniejsza metoda, choć ma wiele skutków ubocznych - może m.in. powodować depresję. Pomaga za to wyregulować cykl i zmniejsza bolesność miesiączek.
Autor: Katarzyna Matczuk
Źródło: Żyj zdrowo i aktywnie kwiecień 2009
poprzednia